ग्रीक्स सोप्या शब्दांत
| ग्रीक | तो काय सांगतो |
|---|---|
| डेल्टा | शेअर किंवा इंडेक्स ₹1 ने हलल्यावर ऑप्शनची किंमत किती बदलते. 0.52 डेल्टा म्हणजे प्रत्येक ₹1 मागे सुमारे 52 पैसे. कॉलचा डेल्टा 0 ते 1 दरम्यान असतो, पुटचा −1 ते 0 दरम्यान. |
| गॅमा | डेल्टा स्वतः किती वेगाने बदलतो. जास्त गॅमा म्हणजे ऑप्शनची किंमत वेगाने वर-खाली होऊ शकते, जे स्ट्राइकजवळ आणि एक्स्पायरीजवळ नेहमीचे आहे. |
| थीटा | फक्त वेळ गेल्यामुळे ऑप्शनची किंमत दररोज किती कमी होते. हे खरेदी करणाऱ्यांच्या विरोधात आणि विकणाऱ्यांच्या बाजूने काम करते, आणि एक्स्पायरीजवळ वेगाने वाढते. |
| वेगा | व्होलॅटिलिटी (IV) 1 पॉइंटने बदलल्यावर ऑप्शनची किंमत किती बदलते. बाजाराला मोठ्या हालचालीची अपेक्षा असते, उदा. निकाल किंवा बजेटपूर्वी, तेव्हा ऑप्शन महाग होतात. |
| रो | व्याजदर 1% ने बदलल्यावर किंमत किती बदलते. कमी कालावधीच्या ऑप्शनसाठी याचा परिणाम फार कमी असतो. |
एक उदाहरण
Nifty 23,000 वर आहे. 7 दिवसांच्या एक्स्पायरीच्या 23,000 कॉलची योग्य किंमत, 15% व्होलॅटिलिटी आणि 5.5% व्याजदराने, सुमारे ₹202.87 आहे. त्याचा डेल्टा 0.52 आहे, म्हणजे 100 पॉइंटच्या वाढीने किंमत सुमारे ₹56.57 वाढेल. त्याचा थीटा दररोज सुमारे ₹15.38 आहे: बाकी काही बदलले नाही, तर साडेतीन दिवस उरल्यावर त्याची किंमत सुमारे ₹140.89 असेल. 65 युनिटच्या एका लॉटवर खरेदी करणाऱ्याचा दररोज सुमारे ₹999 तोटा होतो.
त्याच 23,000 चा पुट सुमारे ₹178.62 चा आहे, आणि त्याचा डेल्टा -0.48 आहे.
किंमत कशी काढली जाते
आम्ही ब्लॅक-शोल्स मॉडेल वापरतो, जे फक्त एक्स्पायरीच्या दिवशी वापरता येणाऱ्या ऑप्शनची किंमत काढण्याची प्रमाणित पद्धत आहे. NSE चे इंडेक्स आणि शेअर ऑप्शन असेच असतात, त्यामुळे हे मॉडेल त्यांना लागू होते. आमचे निकाल जॉन हल यांच्या Options, Futures and Other Derivatives या पुस्तकातील उदाहरणांशी तपासले आहेत.
इथे थीटा प्रति कॅलेंडर दिवस आहे, वेगा व्होलॅटिलिटीच्या 1 पॉइंटसाठी, आणि रो व्याजदरातील 1% बदलासाठी.
इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटी
तुम्हाला ऑप्शनची बाजारातील किंमत माहीत असेल, तर “मला ऑप्शनची बाजारातील किंमत माहीत आहे” वर टिक करा. कॅल्क्युलेटर अशी व्होलॅटिलिटी शोधतो जिच्यामुळे नेमकी तीच किंमत येते. 7 दिवस उरलेले असताना ₹160 ला मिळणारा 23,000 कॉल सुमारे 11.6% व्होलॅटिलिटी दाखवतो. इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटीची इंडेक्सच्या नेहमीच्या हालचालीशी तुलना केल्यास ऑप्शन स्वस्त आहेत की महाग ते कळते.
मॉडेलला काय दिसत नाही
ब्लॅक-शोल्स गृहीत धरते की व्होलॅटिलिटी स्थिर राहते आणि किमती अचानक उडी मारत नाहीत. खरा बाजार बातम्या, निकाल आणि निवडणुकांवर उड्या मारतो, आणि कमी व्यवहार होणारे ऑप्शन त्यांच्या योग्य किमतीपासून बरेच दूर असू शकतात. हे आकडे ऑप्शन कसा वागतो हे समजण्यासाठी वापरा, भविष्यातील किमतीचे वचन म्हणून नाही.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
ऑप्शनमध्ये डेल्टा म्हणजे काय?
शेअर किंवा इंडेक्स ₹1 ने हलल्यावर ऑप्शनची किंमत किती बदलते ते डेल्टा सांगतो. 0.5 डेल्टाचा कॉल प्रत्येक ₹1 च्या वाढीवर सुमारे 50 पैशांनी वाढतो. ऑप्शन इन-द-मनी संपण्याची शक्यता किती आहे याचाही डेल्टावरून ढोबळ अंदाज येतो.
माझा ऑप्शन दररोज का कमी होतो?
ऑप्शनच्या किमतीचा एक भाग टाइम व्हॅल्यू असतो: एक्स्पायरीपूर्वी किंमत तुमच्या बाजूने जाण्याची संधी. दिवस जातील तशी ही संधी कमी होते, त्यामुळे टाइम व्हॅल्यू कमी होत संपते. एक दिवस किती महाग पडतो ते थीटा सांगतो, आणि शेवटच्या आठवड्यात तो वेगाने वाढतो.
कोणती IV वापरावी?
त्या स्ट्राइक आणि एक्स्पायरीसाठी तुमच्या ब्रोकरच्या ऑप्शन चेनमध्ये दिसणारी इम्प्लाइड व्होलॅटिलिटी वापरा. किंवा “मला ऑप्शनची बाजारातील किंमत माहीत आहे” वर टिक करा, आणि कॅल्क्युलेटर किमतीवरून ती काढून देईल.
हे Bank Nifty, Sensex आणि शेअर ऑप्शनसाठीही चालते का?
हो. कोणत्याही कॉल किंवा पुटसाठी किंमत, स्ट्राइक, एक्स्पायरीला उरलेले दिवस आणि व्होलॅटिलिटी टाइप करा, आणि “आणखी पर्याय” मध्ये लॉट साइज सेट करा.
माझ्या ब्रोकरची किंमत वेगळी का आहे?
ब्रोकर आणि एक्सचेंज वेगळा व्याजदर, डिव्हिडंड, व्होलॅटिलिटी किंवा एक्स्पायरीपर्यंतचा वेळ वापरू शकतात, आणि बाजारातील किमतीत मागणीचाही परिणाम असतो. थोडा फरक सामान्य आहे.
ही ट्रेडिंग टिप आहे का?
नाही. हे तुम्ही टाइप केलेल्या आकड्यांवरून हिशोब करते. ऑप्शन ट्रेडिंगमध्ये जोखीम आहे: SEBI च्या स्वतःच्या अभ्यासात 2024–25 मध्ये सुमारे 10 पैकी 9 वैयक्तिक F&O ट्रेडर्सना तोटा झाल्याचे आढळले.